ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਦਿਹਾਂਤ!
ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦਿਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ। 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਦੇ ਡੋਨਾ ਪੌਲਾ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 45 ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਸੀ.ਪੀ.ਆਰ. (CPR) ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਸਵੇਰੇ 5:20 ਵਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਯੁੱਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪਾਟੇਕਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1951 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁਰੂਡ-ਜੰਜੀਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਧਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਿਨਕਰ ਪਾਟੇਕਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸੰਜਨਾਬਾਈ ਪਾਟੇਕਰ ਗ੍ਰਹਿਣੀ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਤੱਕ ਵੇਚਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਰ ਜੇ.ਜੇ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਤੋਂ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਆਰਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਵਧਿਆ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਥੀਏਟਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਗਮਨ’ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼, ਸੰਵਾਦ ਬੋਲਣ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਹੋ ਗਏ। 1989 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪਰਿੰਦਾ’ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ‘ਅੰਨਾ ਸੇਠ’ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ’, ‘ਤਿਰੰਗਾ’, ‘ਪ੍ਰਹਾਰ’, ‘ਅੰਗਾਰ’, ‘ਖਾਮੋਸ਼ੀ: ਦ ਮਿਊਜ਼ੀਕਲ’, ‘ਅਬ ਤਕ ਛੱਪਨ’, ‘ਰਾਜਨੀਤੀ’, ‘ਗੁਲਾਮ-ਏ-ਮੁਸਤਫ਼ਾ’ ਅਤੇ ‘ਵੇਲਕਮ’ ਵਰਗੀਆਂ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ’ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਐਵਾਰਡ’ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇਕ, ਦਰਿਆਦਿਲ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਠੋਕਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਨਾ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਦਗੀ ਪਸੰਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਵੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਜੀਵੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਨੇ ਮਕਰੰਦ ਅਨਾਸਪੁਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ‘ਨਾਮ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ (Naam Foundation) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੀੜਤ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਤਲਾਬ ਬਣਵਾਏ।
ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੀਲਕੰਠੀ ਪਾਟੇਕਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮਲਹਾਰ ਪਾਟੇਕਰ ਹੈ। ਨਾਨਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ‘ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪ੍ਰਹਾਰ’ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨਾਨਾ ਪਾਟੇਕਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਜਾਂ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਾਟਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਯਾਦਗਾਰ ਡਾਇਲਾਗਾਂ ਅਤੇ ‘ਨਾਮ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਰ ਰਹਿਣਗੇ।
