ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼ੁਰੂ, PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਿਖਾਈ ਹਰੀ ਝੰਡੀ!
PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਹਰੀ ਝੰਡੀ: ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸੋਨੀਪਤ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲੀ; ਭਾਰਤ ਬਣਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 5ਵਾਂ ਦੇਸ਼
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ (ਬਾਲਣ) ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।10 ਕੋਚਾਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਜੀਂਦ-ਸੋਨੀਪਤ ਰੂਟ ‘ਤੇ 14 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 5 ਰੁਪਏ ਤੋਂ 25 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰੀਬ 2 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਕੁਝ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਸਭਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਸਟੇਜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ, ਦੋ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 9 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਵੀ ਰੱਖਣਗੇ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ-ਇਮਿਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ:
ਜੀਂਦ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟ (ਪੈਸੇਂਜਰ) ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਵਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਊਂਡ-ਪਰੂਫ਼ (ਆਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਿਕ-ਅੱਪ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵਧੇਰੇ ਸੁਖਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟ ਦਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟ ਟ੍ਰੇਨ ਮੈਨੇਜਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟ੍ਰੇਨ ਮੈਨੇਜਰ ਪਬਲਿਕ ਐਡਰੈੱਸ ਸਿਸਟਮ (ਮਾਈਕ) ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੂਚਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਕਨੀਕ: ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 8.5 ਬਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ, ਜਲ-ਵਾਸ਼ਪ (ਭਾਫ਼) ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਈਮਿਸ਼ਨ’ (ਸਿਫ਼ਰ ਨਿਕਾਸ) ਤਕਨੀਕ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ:
ਇਸ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਜੀਂਦ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀਨੀਅਰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਲੋਕੋ ਪਾਇਲਟ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚਲਾਉਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਆਏ ਮਾਹਰਾਂ (ਐਕਸਪਰਟਸ) ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਕਰੀਬ 3200 ਹਾਰਸਪਾਵਰ ਦੀ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਯਾਤਰੀ ਕੋਚ ਅਤੇ ਦੋ ਪਾਵਰ ਕਾਰਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਕਾਰ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਫਾਇਰ ਐਕਸਟਿੰਗਵਿਸ਼ਿੰਗ (ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ) ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰੀਬ 26 ਸੈਂਸਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਗਰਮੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਾਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।”
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ ₹112 ਕਰੋੜ:
ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ 112 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ (Production), ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਚੇਨਈ ਦੀ ਇੰਟੀਗ੍ਰਲ ਕੋਚ ਫੈਕਟਰੀ (ICF) ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 3 ਕੰਪਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚੇਨਈ ਦੀ ICF ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ‘ਮੇਧਾ ਸਰਵੋ ਡਰਾਈਵਸ’ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਗ੍ਰੀਨਐੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ’ ਨੇ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਲਾਂਟ:
ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਰੀਫਿਊਲਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 430 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗੀ।ਇਸ ਗੈਸ ਨੂੰ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 440 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।
